فرورتیشآنلاین: سال ۱۴۰۴ در حالی رو به پایان است که شرایط اضطرابآور کنونی باعث برهم خوردن نظم زندگی بسیاری از شهروندان شده است.
از سوی دیگر استمرار قطعی اینترنت و دسترسی نداشتن کاربران به اینستاگرام که تا پیش از آغاز جنگ گستردهترین رسانه جمعی و محبوبترین شبکه اجتماعی کشور محسوب میشد، خواب و خوراک و استراحت و سلامت روان دهها میلیون ایرانی را تهدید میکند.
استرس و اندوه ناشی از جنگ چنان گسترده و عمیق است که حتی بخشی از ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز با پیامدهای روحی آن دست و پنجه نرم میکنند.
ارتباط خواب با ابتلا به بیماری
هرچند کارشناسان سلامت توصیه میکنند، بزرگسالان برای حفظ سلامت و کمک به مبارزه بدن با بیماریها لازم است شب بین ۷ تا ۹ ساعت بخوابند، اما فعالیت پدافند هوایی و انفجارهای پراکنده و مهیب، از کیفیت خواب شهروندان کاسته است.
کمخوابی یا بیخوابی، به با بیماریهای مزمن در ارتباط است که مانند دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی-عروقی اغلب ناشی از التهاب مداوم هستند.
التهاب مزمن زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن حتی پس از برطرف شدن تهدید به واکنش ادامه میدهد. به گزارش ایسنا، متخصصان به تازگی تاثیر خواب بر سلولهای ایمنی بدن را بررسی کردهاند.
در این مطالعات مونوسیتهای غیرکلاسیک (نشانگر التهابی) که مسئولیت پاکسازی عروق خونی از سلولهای آسیبدیده و پاتوژنها را برعهده دارند، در افراد چاق بیشتر دیده شدند. نتایج نشان داد که افراد چاق خواب نامنظمتری دارند و سطح التهاب مزمن خفیف در آنها بالاتر است.
همچنین متخصصان الگوهای خواب ۲۳۷ فرد سالم با وضعیت بدنی متفاوت را بررسی و نمونههای خونی آنها را تجزیه و تحلیل کردند تا سطح مونوسیتها و نشانگرهای التهابی را بسنجند.
نتایج نشان داد، کیفیت خواب افراد چاق بهمراتب پایینتر بود، سطح بالاتری از التهاب مزمن خفیف را داشتند و تعداد مونوسیتهای غیرکلاسیک آنها نیز نسبت به همتایان لاغرشان بیشتر بود.
در یک آزمایش در همین راستا، ۵ شرکتکننده لاغر مدت ۲۴ ساعت بدون خواب ماندند. بررسیها نشان داد که کمبود خواب، ترکیب مونوسیتهای آنها را شبیه افراد چاق کرده است.
به گزارش تلگراف، این یافتهها که در مجله «ایمونولوژی» (Immunology) منتشر شد، تایید کرد بیخوابی میتواند التهاب مرتبط با چاقی را تشدید کند زیرا باعث افزایش مونوسیتهای غیرکلاسیک میشود که در فرایندهای التهابی نقش دارند.
اگر در خوابیدن مشکل دارید، شاید تمرینهای تنفسی، تجسم، ترفندهای ذهنی، حذف یا کنترل صداهای محیط و یا حتی استفاده از گیاهان دارویی و مکملهای خاص بتواند به شما کمک کند.
ضرورت توجه به تغذیه در دوران جنگ
علاوه بر اختلالات خواب، اکنون رژیم غذایی بسیاری از افراد و خانوادهها نیز به دلیل استرس شرایط جنگی تغییر کرده است.
ارتباط بین تغذیه و سلامت روان حتی به شکل یک رشته علمی مستقل تحت عنوان «روانتغذیه» همواره مورد بررسی قرار گرفته و شماری از روانپزشکان درباره آن کتابهایی منتشر کردهاند.
سبک زندگی و رفتارهای ما به ویژه نوع تغذیه، فعالیت بدنی و کیفیت خواب میتواند نقشی مهم در سلامت روان ایفا کند اما ۳ عادت اشتباه وجود دارد که تاکنون به ارتباط آن با سلامت خلق و خو و در نتیجه، تابآوری روانی توجه کافی نشده است.
۱- مصرف بیش از حد غذاهای فرآوریشده
رژیمهای غذایی سرشار از قند و غذاهای فوق فرآوریشده بهعنوان عامل چاقی مفرط، ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی، دیابت و سرطان شناخته شدهاند. اما کمتر کسی از تأثیر این غذاها بر مغز آگاه است؛ این نوع تغذیه میتواند علائم افسردگی را نیز افزایش دهد.
درست برعکس آن، رژیم غذایی بر پایه مواد خوراکی سالم و طبیعی قرار میگیرد که بر خوردن میوهها و سبزیجات فصلی، حبوبات و چربی های سالم مثل روغن زیتون تأکید دارد و مصرف گوشت را محدود میکند. این نوع رژیم در برابر اضطراب و افسردگی از خود یک اثر محافظتی نشان داده است.
یک مطالعه تحلیلی که پیشتر توسط گروهی از متخصصان سلامت انجام شده نشان داد خطر افسردگی در افرادی که رژیم غذایی مدیترانهای را دنبال میکنند، ۳۳ درصد کاهش مییابد.
علاوه بر این، اسیدهای چرب ضروری نوع امگا ۳ (DHEA و EPA) برای عملکرد صحیح یاختههای عصبی یا همان نورونها و سنتز انتقالدهندههای عصبی ضروری هستند و خاصیت ضدالتهابی نیز دارند. با این حال، مصرف میانگین ما بسیار کمتر از مقدار توصیهشده است.
به همین دلیل توصیه میشود که مصرف غذاهای غنی از امگا ۳ (ماهیهای چرب، گردو، دانه چیا و تخم کتان) افزایش یابد یا از مکملهای غذایی حاوی DHEA و EPA استفاده شود.
۲- دستکم گرفتن نقش میکروبیوم روده
روده انسان با داشتن ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون رشته یا یاخته عصبی، ارتباط نزدیکی با مغز دارد. علاوه بر آن، میلیاردها باکتری و مخمر دیگر که یک اکوسیستم میکروبی یا همان میکروبیوم روده را تشکیل میدهند با مغز ما تعامل دارند.
هنگامی که این اکوسیستم حساس بهدرستی شکل نگرفته یا آسیب دیده باشد، ممکن است در افراد با زمینه ژنتیکی مستعد، باعث بروز اختلالات روانی شود. ارتباط بین میکروبیوم و اختلالات اوتیسم موضوع مطالعات متعددی است.
همچنین، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد میکروبیوم روده میتواند در بروز یا تشدید اختلالات اضطرابی و افسردگی نقش داشته باشد. برای مثال، یک آزمایش که حدود ۱۰ سال پیش توسط متخصصان کانادایی انجام شد، نشان داد که انتقال میکروبیوم روده موشهای افسرده به موشهای سالم، باعث افسرده شدن موشهای سالم میشود.
علاوه بر این، پاسخ به استرس نیز تحت تأثیر میکروبیوم قرار میگیرد، همانطور که مطالعاتی روی جوندگان نشان دادهاند. اگرچه هنوز نمیتوان نتیجه گرفت که باکتریهای روده همین نقش را در انسان ایفا میکنند و در نتیجه این یافتهها جای تأمل دارد.
به طور کلی، تغذیه و قرار گرفتن در معرض آلودگیها بر مجموعه میکروبی دستگاه گوارش (فلور روده) اثر میگذارند. بنابراین، بهصورت تئوری میتوان با مصرف غذاهای سرشار از فیبرهای گیاهی و مواد تخمیر شده مانند ماست و کلمترش شرایط بهتری برای رشد میکروبیوم مناسب فراهم کرد.
۳- چرخه معیوب استعمال دخانیات یا الکل
اختلالات روانی و مصرف مواد روانگردان ارتباط نزدیکی با هم دارند. بسیاری از افراد برای تسکین احساسات منفی خود به الکل یا مواد مخدر روی میآورند، اما این چرخهای معیوب است چرا که مصرف بیش از حد این مواد میتواند به بروز یا تشدید اختلالات روانی منجر شود.
مطالعات تایید میکند، افراد سیگاری دو برابر بیشتر از غیرسیگاریها در معرض ابتلا به اختلالات اضطرابی قرار دارند و اختلالات اضطرابی نیز خطر وابستگی به دخانیات را افزایش میدهد. از آنجا که نیکوتین مادهای محرک است، این وابستگی میتواند وضعیت اضطراب را بدتر کند. الکل نیز از جمله ترکیباتی است که مصرف آن به تشدید اضطراب منجر میگردد.
زندگی سالم در شرایط جنگی
اضطراب ممکن است موجب بیاشتهایی یا پرخوری شود. وقتی کمتحرکی، خواب ناکافی و تکرار لحظات پرتنش و ناراحتکننده وارد زندگی میشود، فرد هر روز بیشتر از سبک زندگی سالم فاصله میگیرد.
با آن که ورزش کردن، سالمخواری، خواب کافی و مراقبت از سلامت روان در شرایط جنگی دشوار است، اما بیتوجهی به همین عوامل میتواند زمینهساز ابتلا به بیماریهای جسمی و روحی شود. بیماریهایی که شاید آینده فرد و اطرافیانش را تحت تاثیر قرار دهد.
به همین دلیل تحرک روزانه خودداری از مصرف مواد غذایی مضر و بحث سیاسی با دیگران را باید بیش از هر زمانی دیگری در گذشته جدی گرفت.
