فرورتیشآنلاین: کره جنوبی قرار است روز شنبه نخستین محموله آزمایشی کانتینری خود را از مسیر قطب شمال به اروپا بفرستد؛ مسیری که با افزایش اختلال در کشتیرانی جهانی بر اثر جنگ خاورمیانه مورد توجه بیشتری قرار گرفته است.
جنگ خاورمیانه که در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه آغاز شد، مسیرهای کشتیرانی جهانی را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و دولتها و شرکتهای حملونقل دریایی را به جستوجوی مسیرهای جایگزین واداشته است.
کشتی کانتینری «پاناستار آکرو» قرار است از بندر جدید بوسان حرکت کند و از مسیر قطب شمال خود را به اروپا برساند. هدف از این سفر بررسی این است که آیا مسیری که با ذوب شدن یخهای دریایی قابل استفادهتر شده، از نظر تجاری نیز صرفه اقتصادی دارد یا نه.
یکی از مقامهای وزارت اقیانوسها و شیلات کره جنوبی روز شنبه به خبرگزاری فرانسه گفت: «اگر اتفاق پیشبینینشدهای مانند بدی آبوهوا رخ ندهد، کشتی ساعت هشت امشب حرکت خواهد کرد.»
بر اساس اعلام این وزارتخانه، کشتی ابتدا به فلیکستو در بریتانیا، سپس به روتردام در هلند و گدانسک در لهستان خواهد رفت و بعد به کره جنوبی بازمیگردد. انتظار میرود کل این سفر حدود ۴۵ روز طول بکشد.
این سفر مدت کوتاهی پس از حرکت کشتی کانتینری چینی «دبی تاور» انجام میشود. این کشتی اوایل ماه جاری از بندر نینگبو در شرق چین به مقصد اروپا حرکت کرد و پس از عبور از تنگه برینگ، مسیر خود را در امتداد سواحل قطبی روسیه به سمت غرب ادامه داد.
مسیر معمول دریایی میان آسیا و اروپا از کانال سوئز میگذرد. اما بر اساس برآورد موسسه سیاست اقتصادی بینالمللی کره، استفاده از مسیر قطب شمال میتواند مسافت سفر را حدود هفت هزار کیلومتر و زمان آن را نزدیک به ۱۰ روز کاهش دهد.
نام جه-هون، معاون وزیر اقیانوسهای کره جنوبی، گفته است با افزایش خطرهای ژئوپولیتیک و پیشرفت فناوری، مسیر قطب شمال ناگزیر به یکی از گزینههای جایگزین مسیرهای کشتیرانی خاورمیانه تبدیل خواهد شد.
مارک لانتین، استاد علوم سیاسی در دانشگاه قطب شمال نروژ، میگوید سفر کره جنوبی که مدت کوتاهی پس از آغاز سفر قطبی کشتی چینی «دبی تاور» انجام میشود، نشان میدهد «مسیر دریایی شمالی» بهتدریج در حال تبدیل شدن به یک مسیر ثانویه عادی برای حملونقل دریایی است.
او به خبرگزاری فرانسه گفت موفقیت این سفر نشان خواهد داد کره جنوبی برای توسعه مسیرهای جایگزین کشتیرانی جدی است؛ بهویژه در شرایطی که این نگرانی وجود دارد که با گسترش خدمات منظم شرکتهای چینی در مسیر قطب شمال، سئول از رقبا عقب بماند.
نگرانی درباره روسیه
برخی کارشناسان هشدار دادهاند کشتیهای کره جنوبی در صورت استفاده از مسیر قطب شمال ممکن است با خطر نقض تحریمهای غرب علیه روسیه روبهرو شوند. روسیه اکنون یکی از متحدان مهم امنیتی کره شمالی است و کشتیهایی که از این مسیر عبور میکنند برای خدمات ناوبری و هواشناسی روسیه هزینه پرداخت میکنند، هرچند این مبالغ چندان زیاد نیست.
وزارت خارجه کره جنوبی در پاسخ به سوال خبرگزاری فرانسه درباره نگرانیهای مربوط به روسیه از اظهارنظر خودداری کرد.
وزارت اقیانوسهای کره جنوبی نیز این هفته اعلام کرد «مشورت با کشورهای و نهادهای اصلی مرتبط» انجام شده تا مراحل اداری لازم برای انجام این سفر طی شود.
ولادیمیر تیخونوف، استاد مطالعات کره در دانشگاه اسلو، میگوید: «اگر دقیق صحبت کنیم، تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا برخلاف تحریمهای سازمان ملل بخشی از حقوق بینالملل محسوب نمیشوند.»
او افزود: «با ادامه بیثباتی در خاورمیانه، که بخشی از آن نیز ناشی از اقدامات خود آمریکاست، اگر مسیر قطب شمال از نظر اقتصادی بهصرفه باشد، ممکن است کره جنوبی گزینههای چندانی در اختیار نداشته باشد.»
لانتین معتقد است اهداف چین در مسیر دریایی شمالی بیش از کره جنوبی رنگوبوی سیاسی دارد. به گفته او، پکن مناطق قطبی را «مرزهای راهبردی جدید» میبیند؛ موضوعی که نگرانیهای امنیتی غرب را افزایش داده است.
همزمان، گروههای محیط زیستی هشدار دادهاند افزایش رفتوآمد کشتیها در مسیر کوتاهتر دریایی شمالی میتواند روند از بین رفتن یخهای قطب شمال را که از قبل بر اثر گرمایش جهانی شدت گرفته، سریعتر کند.
شرکتهای بزرگ کشتیرانی از جمله CMA CGM، MSC و هاپاگلوید اعلام کردهاند از مسیرهای قطبی استفاده نخواهند کرد.
تصور میشود مسیر دریایی شمالی فقط در آن بخش از سال قابل استفاده باشد که یخها به اندازه کافی ذوب شده باشند تا کشتیها بدون نیاز به یخشکن از آن عبور کنند.
مرکز علوم شهروندی اقیانوس «پاران» در کره جنوبی سال گذشته در بیانیهای اعلام کرد: «با توجه به اینکه قطب شمال حدود چهار برابر سریعتر از میانگین جهانی گرم میشود و یخهای دریایی بهشدت کاهش یافتهاند، استفاده از مسیر دریایی شمالی هر روز عملیتر میشود.»
این گروه در عین حال هشدار داد: «اما برای اینکه این مسیر از نظر تجاری کاملا مقرونبهصرفه شود، به گرم شدن بیشتر نیاز است و همین مسئله چنین سیاستی را در تضاد با تلاشها برای مقابله با تغییرات اقلیمی قرار میدهد.»
کوتاهتر و ارزانتر، اما دشوارتر
حوثیها در عمان با حمله به کشتیهایی که به سمت کانال سوئز میروند یا از آن بازمیگردند، رفتوآمد در تنگه بابالمندب را مختل کردهاند.
در نتیجه، بسیاری از شرکتهای کشتیرانی دیگر از این مسیر استفاده نمیکنند و کشتیهای خود را از اطراف دماغه امید نیک در آفریقای جنوبی عبور میدهند. این مسیر سفر میان آسیا و اروپا را به شکل قابل توجهی طولانیتر کرده و هزینه سوخت و میزان آلایندگی را افزایش داده است.
در مقابل، گروه بیمه اعتباری «کوفاس» در ماه آوریل اعلام کرد مسیر دریایی شمالی میتواند در مقایسه با مسیر کانال سوئز، مسافت را ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش دهد. در مقایسه با مسیر عبوری از جنوبیترین نقطه آفریقا نیز مسافت تقریبا نصف میشود.
با این حال، اعدادی که روی کاغذ جذاب به نظر میرسند، محدودیتهای جدی این مسیر را نشان نمیدهند.
پل توره، مدیر موسسه عالی اقتصاد دریایی در سننزر فرانسه، گفت: «مسیر قطب شمال فقط میتواند به شکل فصلی و از اوت تا اکتبر مورد استفاده قرار گیرد. همچنین به کشتیهایی نیاز دارید که برای حرکت در آبهای یخی ساخته شده باشند و این کشتیها هزینه بیشتری دارند.»
این محدودیت استفاده از کشتیهای بزرگ کلاس سوپرامکس و دیگر شناورهای عظیمی را که بخش مهمی از حملونقل جهانی را انجام میدهند دشوار میکند؛ کشتیهایی که به دلیل ظرفیت بسیار بالا میتوانند هزینه حمل کالا را به شکل قابل توجهی کاهش دهند.
در مقابل، ژروم دو ریکل، متخصص حملونقل دریایی در شرکت فرانسوی مدیریت حملونقل «آپلی»، میگوید ظرفیت کشتی چینی «دبی تاور» که این ماه سفر خود را از نینگبو به اروپا از طریق مسیر دریایی شمالی آغاز کرده، تنها حدود یکدهم ظرفیت چنین کشتیهای بزرگی است.
یورونیوز
