فرورتیشآنلاین: غذاهای مایکروویوی هرچند بسیار راحت هستند اما یک گزارش تازه نشان میدهد این وعدهها تا چه حد میتوانند به سلامت ما و سیاره زمین آسیب برسانند.
غذاهای آماده مایکروویوی در روزهای شلوغ آنقدر وسوسهبرانگیزند که به سختی میتوان از آنها گذشت. اما یک گزارش جدید هشدار میدهد این غذاها ممکن است بیصدا سلامت ما و محیط زیست را به خطر بیندازند.
این گزارش از سوی گرینپیس بینالملل ۲۴ مطالعه علمی اخیر درباره خطرهای پنهان سلامتی ناشی از غذاهای آماده بستهبندیشده در پلاستیک را بررسی کرده است.
در این گزارش تصویر تیرهای ترسیم شده است: صدها هزار ذره ریز پلاستیک همراه با مواد شیمیایی خطرناک وارد غذای ما میشود و میتواند پیامدهای گستردهای برای سلامت داشته باشد.
گراهام فوربز، مسئول کارزار جهانی پلاستیک در گرینپیس آمریکا، میگوید: مردم فکر میکنند وقتی یک غذای بستهبندیشده در پلاستیک میخرند و آن را گرم میکنند، انتخاب بیخطری انجام دادهاند.
او اضافه میکند: در واقع، ما در معرض ترکیبی از ریزپلاستیکها و مواد شیمیایی خطرناکی قرار داریم که هرگز نباید در غذا یا حتی نزدیک آن باشند.
آلودگی هم در بدن ما متوقف نمیشود. سینیها و روکشهای پلاستیکی مواد غذایی در تمام چرخه عمرشان آلودگی ایجاد میکنند؛ از سوختهای فسیلی برای تولید پلاستیک تا فرایندهای صنعتی انرژیبر و در نهایت دفع این زبالهها.
وقتی نوبت دور ریختن این پلاستیکهای یکبارمصرف میرسد، ساختار چندلایه آنها بازیافت را بسیار دشوار میکند. این مواد وقتی به ریزپلاستیکها و نانوپلاستیکها تجزیه میشوند، ذرههای ریزشان در خاک، رودخانهها و اقیانوسها انباشته میشود، به جانوران آسیب میزند و دوباره وارد زنجیره غذایی ما میگردد.
حتی اگر این مواد وارد اقتصاد چرخهای شوند، کیفیت پلاستیکها کاهش مییابد و ممکن است مواد افزودنی خطرناک را دوباره در محصولات جدید آزاد کنند.
غذاهای آماده بستهبندیشده در پلاستیک برای گرم کردن و خوردن ایمن هستند؟
این گزارش هشدار میدهد روی بستهبندی بسیاری از این غذاهای آماده عبارت «قابل استفاده در مایکروویو» نوشته میشود اما این برچسب ممکن است به مصرفکنندگان احساس امنیت کاذب بدهد.
به گفته نویسندگان، این برچسب معمولا فقط به پایداری ساختاری ظرف اشاره دارد نه به اینکه آیا ظرف هنگام استفاده ریزپلاستیک یا مواد افزودنی شیمیایی را وارد غذا میکند یا نه.
یک مطالعه نشان داده پس از تنها ۵ دقیقه گرم کردن در مایکروویو، بین ۳۲۶ هزار تا ۵۳۴ هزار ذره ریزپلاستیک و نانوپلاستیک وارد محلولهای شبیهساز مواد غذایی شده است. نانوپلاستیکها آنقدر کوچک هستند که میتوانند وارد اندامها و جریان خون شوند.
به گفته این گزارش، پلاستیکها بیش از ۴۲۰۰ ماده شیمیایی خطرناک در خود دارند. بیشتر این مواد در حوزه بستهبندی مواد غذایی تحت نظارت نیستند و برخی از آنها با سرطان، ناباروری، اختلال هورمونی و بیماریهای متابولیک ارتباط دارند.
تاکنون دستکم ۱۳۹۶ ماده شیمیایی پلاستیکی که با مواد غذایی در تماس هستند در بدن انسان شناسایی شده و شواهد رو به افزایشی نشان میدهد قرار گرفتن در معرض آنها با اختلالات نوروتکاملی، بیماریهای قلبی عروقی، چاقی و دیابت نوع ۲ مرتبط است.
این گزارش میگوید دمای بالاتر، مدت گرم کردن طولانیتر، ظرفهای کهنه و غذاهای چرب که مواد شیمیایی بیشتری را جذب میکنند، مقدار ذرههای پلاستیکی و مواد افزودنی که وارد غذا میشوند را به طور چشمگیری افزایش میدهند.
در این گزارش آمده راهنماهای مقرراتی موجود درباره ریزپلاستیکهایی که از بستهبندی مواد غذایی آزاد میشوند در سطح جهان کافی نیست و انکار این مشکل از سوی صنعت به تعویق افتادن مقررات سختگیرانهتر را تشدید کرده است.
ریزپلاستیکهای ناشی از بستهبندی مواد غذایی؛ «نگرانی رو به رشد» در اروپا
در اتحادیه اروپا برای نمونه، پلاستیکهایی که با مواد غذایی در تماس هستند بر اساس «حدود مهاجرت» برای مواد شیمیایی شناخته شده و طبق توصیههای اداره ایمنی غذای اروپا (ESFA) تنظیم میشوند، اما در حال حاضر برای ذرههای ریزپلاستیک هیچ حد مشخصی در نظر گرفته نشده است.
سازمان ESFA در ایمیلی به یورونیوز گرین اعلام کرده است: ما از نگرانی رو به رشد درباره مهاجرت ریزپلاستیکها از بستهبندی مواد غذایی آگاه هستیم و یادآور شده که این موضوع را از سال ۲۰۲۱ به عنوان یک نگرانی اولویتدار مطرح کرده است.
این نهاد میگوید از آن زمان تاکنون خلأهای دانشی پیش روی صنعت غذا را برجسته کرده است؛ از جمله لزوم روشهای آزمون هماهنگ، دادههای جامع درباره میزان مواجهه در سراسر زنجیره تامین غذا و ارزیابیهای قویتر از خطرهای سلامتی.
این سازمان همچنین بر اهمیت درک این موضوع تاکید میکند که فرایندهای تولید و بستهبندی مواد غذایی چگونه به آزاد شدن ریزپلاستیکها و نانوپلاستیکها منجر میشوند.
پس از یک مرور اخیر بر ادبیات علمی در این زمینه، ESFA به خلأهای دادهای اشاره میکند که باید پر شوند؛ از جمله مطالعه میزان مواجهه با ریزپلاستیکها و نانوپلاستیکهای ناشی از مواد در تماس با غذا تا بتوان سطحهای ایمن مهاجرت این ذرهها را تعیین کرد.
به درخواست پارلمان اروپا، ارزیابی دیگری درباره خطرهای بالقوه سلامتی ناشی از ریزپلاستیکها در غذا، آب و هوا در حال انجام است که آن را ESFA پیش میبرد و نتایجش اواخر سال ۲۰۲۷ منتشر خواهد شد.
آلودگی پلاستیکی به سرعت در حال افزایش است
بر اساس تحلیل آژانس بینالمللی انرژی، تولید جهانی پلاستیک تا سال ۲۰۵۰ بیش از دو برابر خواهد شد و بستهبندی پلاستیکی بخش بزرگی از این تصویر است. در حال حاضر بستهبندیها ۳۶ درصد کل پلاستیک تولیدشده را به خود اختصاص میدهند.
طبق پژوهش شرکت مشاوره جهانی Towards FnB، ارزش بازار غذاهای آماده بستهبندیشده در پلاستیک که هماکنون بیش از ۱۶۰ میلیارد یورو است، تا سال ۲۰۳۴ و در حالی که مصرفکنندگان همچنان به دنبال راحتی بیشتر هستند، به نزدیک ۳۰۰ میلیارد یورو خواهد رسید.
بر پایه تحقیقات بازاری استاتیستا، در سال ۲۰۲۴ در جهان ۷۱ میلیون تن غذای آماده تولید شده که به طور متوسط معادل ۱۲٫۶ کیلوگرم برای هر نفر است.
گرینپیس معتقد است پلاستیکهای در تماس با مواد غذایی باید در قالب پیمان جهانی پلاستیک سازمان ملل که در دست تدوین است مشمول کنترلهای جهانی سختگیرانهتری شوند؛ از جمله حذف تدریجی مواد افزودنی خطرناک به جای تکیه بر بازیافت در انتهای زنجیره.
فوربز میگوید: خطر روشن است، مخاطرات بالاست و زمان اقدام همین حالاست.
یورونیوز
